Pensioenfondsen

Pensioenfondsen hebben last van de financiële crisis.

Door de crisis is de rente laag. Daar hebben pensioenfondsen last van. Ook zijn de aandelen minder waard geworden. Omdat pensioenfondsen gemiddeld 40% van hun geld beleggen in aandelen, hebben pensioenfondsen dus minder geld in kas.

Daar komt nog bij dat we met zijn alles steeds ouder worden. Dat betekent dat er dus steeds langer pensioen moet worden uitgekeerd.  

Waaron hebben pensioenfondsen last van de lage rente?

Pensioenfondsen hebben last van de lage rente omdat zij hun verplichtingen (de pensioenen die zij nu en in de toekomst moeten uitkeren) moeten waarderen tegen de actuele rente. Hoe lager de rente is, hoe hoger de verplichtingen. Dat klinkt ingewikkeld, maar is gemakkelijk uit te leggen met een voorbeeld.

Stel dat jij volgend jaar iemand € 110 moet betalen. Als de rente 10% zou zijn, hoef je dit jaar maar € 100 op de bank te hebben staan om volgend jaar € 110 te kunnen betalen. Als de rente echter maar 2% zou zijn, zou je dit jaar ongeveer € 108 op de bank moeten hebben staan om volgend jaar € 110 te kunnen betalen. Zo zie je dat het voor de verplichtingen van een pensioenfonds erg veel uitmaakt of er een hoge of een lage rente is. Zeker als je bedenkt dat een pensioenfonds de verplichting heeft om over wel 50 of 60 jaar nog pensioenen uit te betalen.

Om de economie te stimuleren is de rente op dit moment erg laag. Dat betekent dat het bedrag aan verplichtingen van een pensioenfonds enorm is toegenomen.

Waarom hebben pensioenfondsen geld in aandelen belegd?
Pensioenfondsen beleggen het geld voor een deel in aandelen om zo een zo hoog mogelijk rendement te halen. Als pensioenfondsen namelijk een hoog rendement halen, kunnen zij zorgen dat de pensioenen worden verhoogd. Dat heet indexatie. De prijzen stijgen ieder jaar en door de indexatie blijft de koopkracht van je pensioen behouden. 

Wat zijn de gevolgen van de financiële crisis voor mijn pensioen?
Het eerste gevolg van de financiële crisis is:

- dat een aantal pensioenfondsen er al een tijdje niet voor kan zorgen dat je pensioen steeds door indexatie volledig de koopkracht behoudt. 

Bij een aanhoudende crisis is een tweede gevolg:

- dat een aantal pensioenfondsen moet vaststellen dat hun verplichtingen hoger zijn dan het vermogen van het fonds. De dekkingsgraad van het fonds (de verhouding tussen de verplichtingen en het aanwezige vermogen) is minder dan 100%. Er is een dekkingstekort. Het fonds moet een plan opstellen waaruit duidelijk wordt hoe het fonds weer financieel gezond wordt. Bij een dekkingstekort kan een onderdeel van dat plan zijn dat de pensioenen worden verminderd. Men noemt dat 'korten' of 'afstempelen'.

Hebben alleen mensen die al pensioen krijgen daar last van?

Nee.

Als het pensioen niet meegroeit met de koopkracht hebben niet alleen gepensioneerden daar last van. Vaak wordt ook het pensioen dat nog niet wordt uitgekeerd, niet verhoogd. Dat betekent dat ook het pensioen van werknemers te lijden kan hebben van de financiële crisis.

Als het pensioen wordt gekort, haalt het pensioenfonds meestal bij iedereen een stuk pensioen weg: bij de gepensioneerden en bij de werknemers. Gepensioneerden merken dat meteen in de portemonnee, maar werknemers pas als zij zelf met pensioen gaan.

Wanneer moeten fondsen besluiten om te gaan korten?

Als de crisis aanhoudt, zal de financiële positie van veel pensioenfondsen niet op korte termijn verbeteren. Aan het einde van het jaar moeten fondsen de balans opmaken. Dan moet wellicht het besluit worden genomen te gaan korten. Je wordt hier vóór april van het volgende jaar over ingelicht. Het echte korten vindt dan uiterlijk een jaar later plaats.

Hoe zit het met waardeoverdracht?
Als jij verzoekt om waardeoverdracht, zal het fonds je laten weten dat zij niet meewerken aan waardeoverdracht zolang zij het financieel moeilijk hebben. Zodra het weer beter gaat zal het fonds je berichten dat waardeoverdracht weer mogelijk is. 

Kan mijn pensioenfonds omvallen?
Een pensioenfonds kan niet omvallen. Een bank kan in de problemen komen doordat mensen ineens al hun geld bij de bank gaan weghalen. Doordat banken geen contant geld meer hebben, kan een bank daardoor failliet gaan. Bij pensioenfondsen kan dat niet gebeuren, omdat mensen niet ineens al hun geld bij het fonds weg kunnen halen.

Wat doen pensioenfondsen om uit de problemen te komen?
Het is voor pensioenfondsen natuurlijk gunstig als de rente omhoog gaat of als de koersen van de aandelen weer omhoog gaan. Maar daar heeft het pensioenfonds geen invloed op. Wat het fonds zelf kan doen is het volgende:

• Het pensioenfonds kan aan de werkgever extra geld vragen. Dat geldt alleen voor ondernemingspensioenfondsen en niet voor bedrijfstakpensioenfondsen.
• Het pensioenfonds kan per jaar beslissen om het pensioen niet te verhogen (indexeren). Er is dan voor een of meerdere jaren geen koopkrachtbehoud.
• Het pensioenfonds kan besluiten de premie te verhogen
• Als het echt helemaal niet anders kan, zal een pensioenfonds genoodzaakt zijn de pensioenuitkering verlagen.  

Als het later weer beter gaat met mijn pensioenfonds, is er dan een reparatie?
In de pensioenregeling kan je afspreken dat het pensioenfonds het verleden repareert, als het weer beter gaat. Is er dus een paar jaar geen koopkrachtbehoud geweest, dan kan dat in de jaren daarna worden bijgespijkerd. Als het pensioen is gekort, kan dat worden gerepareerd als het fonds weer goed bij kas zit.